Jaarverslag


2016
 

Behoud van onroerend erfgoed nog steeds onder druk

De plannen die de gemeente had met het Sluiskwartier illustreren de noodzaak dat de SOD waakzaam blijft. Leegstand is ook zo’n bedreiging. Kantoren, winkels en kerken verliezen hun functie. Voor sommige leegkomende panden is een herbestemming moeilijk te vinden.

De oprit aan de stadskant van de Wilhelminabrug werkt als een fysieke scheiding tussen het Sluiskwartier en de rest van de binnenstad. Geredeneerd vanuit de verkeersbehoeften in de jaren dertig is de situering van die brug begrijpelijk. Toen had men heel andere belangen in de binnenstad. Er is tientallen jaren gediscussieerd over de plaats van de brug. Tegenwoordig zou zo’n verkeersader niet meer dwars door de oude binnenstad worden aangelegd. Omdat Monumentenzorg (nu Rijksdienst voor Cultuur en Erfgoed) de samenhang met de oudere gedeelten van de binnenstad onvoldoende achtte - onder meer vanwege de tussenliggende oprit van de verkeersbrug - is het Sluiskwartier in 1988 niet door het Rijk aangemerkt als beschermd stadsgezicht. Juist dat stukje binnenstad wordt nu ernstig bedreigd. De gemeente wilde de oude panden aan het Pothoofd slopen om ruimte te maken voor een tijdelijke parkeervoorziening. Gelukkig gaan er steeds meer stemmen op om dat karakteristieke deel van het aanzicht van de stad te behouden. De plannenmakers van de gemeente luisteren naar deze stemmen. 

Contact met andere instanties

Van vitaal belang voor het functioneren van de SOD is een goed contact met de lokale bestuurders en ambtenaren. Het Dagelijks Bestuur van de SOD is voortdurend in gesprek met de betrokken wethouders, de Dienst Monumenten van de Gemeente Deventer, de Planadviesraad Monumenten en Beschermd Stadsgezicht en met andere erfgoedorganisaties.

Bouwhistorische waarden- en verwachtingenkaart

Mede op aandringen van de SOD is de gemeente ver gevorderd met de voltooiing van een bouwhistorische waarden- en verwachtingenkaart. Deze is zeer belangrijk voor de kennis van de bouw- en cultuurhistorie van ons erfgoed. Zulke kaarten zijn onmisbaar voor de analyses van de vroegere ruimtelijke ontwikkeling. Uitgangspunt is de Kadastrale Atlas van 1832. In de Napoleontische tijd is een begin gemaakt met secuur aantekenen van het onroerend goed in het kadaster. Aan elk perceel op die nauwkeurige kaarten zijn de gegevens over eigenaren, bodemgebruik en waarde anno 1832 gekoppeld.

Pothoofd en Sluiskwartier/Raambuurt

De druk is enigszins van de ketel voor wat betreft het behoud van de bebouwing van het Pothoofd. Die staat al op de Kadastrale Atlas van 1832. De gemeente wil nu kiezen uit een drietal opties:

  1. de oude bebouwing geheel slopen en vervangen door een totaal nieuwe opzet van het Sluiskwartier;
  2. de markante en cultuurhistorische panden restaureren en de openvallende ruimten vullen met gepaste nieuwbouw;
  3. alles restaureren.

De SOD pleit voor de tweede optie. Zij is tevens voor behoud van de ondergrondse resten van de haven, de gracht en het sluisje. Voor de Ten Zijthoffpanden is een mooie bestemming gevonden: een bierbrouwerij (Davo). De gemeente is de toezegging nagekomen een koper te zoeken die respect heeft voor het historische karakter en het een passende bestemming zal geven.

Een onderzoek naar de behoefte aan parkeerplaatsen in de binnenstad lijkt er op te wijzen dat het tijdelijke parkeerterrein in het Sluiskwartier overbodig is. Hiermee vervalt de noodzaak om panden aan het Pothoofd te slopen.

Van directe cultuurhistorische betekenis is het huis, thans Pothoofd 123, waar de bekende onderwijzer Roelof Schuiling (1854 – 1936) meer dan vijftig jaar heeft gewoond. Schuiling was van grote betekenis voor het onderwijs in Nederland. Hij liet vele boeken, atlassen en schoolplaten na. Deventer eerde hem met de Schuilingstraat en Schuilingschool (niet meer bestaand).

Andere onderwerpen in 2016

Bibliotheek in de voormalige SNS-bank
De cultuurhistorische en architectonische waarde van het voormalige bankgebouw kon niet verhinderen dat met de sloop is begonnen. De SOD had hierover geen uitgesproken oordeel. Er voor in de plaats komt de nieuwe bibliotheek. Het onlangs gerestaureerde deel van het oudste huis in Nederland waar voorheen restaurant La Fontana was gevestigd zal deel uitmaken van het bibliotheekcomplex.

Nieuwe Markt, Gymnasium/MMS
Dit gebouw van architect W.P.C. Knuttel uit 1954 is waarschijnlijk het mooiste voorbeeld van de wederopbouwarchitectuur in Deventer. Voor het pand is nog geen passende bestemming gevonden.

Nieuwe Markt, Gymnastiekzaal
De voormalige gymnastiekzaal, Viking genoemd om de vermoedelijke archeologische resten eronder van een Vikingschip is inmiddels gesloopt. De funderingen bleken te zwak om er een theatercomplex op te bouwen. Er is vergunning verleend voor een adequate fundering. De bouw begint in 2017.

Sint Geertruiden Ziekenhuis en omgeving
De projectontwikkelaar is in dit verslagjaar nog niet gestart met de verbouw van het ziekenhuis. Concrete plannen hiervoor zijn nog onbekend. Ook de bouw van woonhuizen op de plek van het nieuwe deel van het ziekenhuis dat is gesloopt is nog niet gestart.

Sint Jozef Ziekenhuis en Verpleeghuis
De SOD was in 2007 initiator voor de aanmerking van het ziekenhuis als rijksmonument. De SOD was in het verslagjaar vertegenwoordigd in een werkgroepje voor herstel van de oude kloostertuin. Dat herstel is voltooid. De tuin is zoveel mogelijk in zijn oorspronkelijke opzet teruggebracht. De nieuwbouw van het verpleeghuis, op de plaats van het oude beddenhuis, is in het verslagjaar voltooid. Begin 2017 zullen de bewoners van de oude en tijdelijke locaties verhuizen naar de nieuwe kleinschalige woonvormen. Deze nieuwbouw harmonieert met het hoofdgebouw. Het hoofdgebouw is een kenmerkend voorbeeld van de zogenaamde Bossche School. Het is op voorbeeldige manier verbouwd door architect Matthijs Bouw. Hierin worden de centrale diensten van de Stichting Carinova ondergebracht. Het verpleeghuis maakt deel uit van deze stichting. 

Ruimte voor de rivier
Bij het IJsselhotel is een nieuwe steiger gebouwd. Deze roept herinneringen op aan de oude schipbrug. De problemen met het aanleggen van het pontje door de stroming van de rivier zijn opgelost. De SOD waardeert het zeer dat het oude landhoofd van de vroegere schipbrug is hersteld en zichtbaar is gebleven onder de nieuwe steiger. De SOD had hierop aangedrongen.

Parkeergarage onder de Wilhelminabrug
De SOD heeft samen met de gemeente en andere belanghebbende instellingen afspraken gemaakt over de tijdelijke parkeergarage onder de Wilhelminabrug, door de gemeente nu Brinkgarage genoemd. De gemeente zou de parkeergarage afbreken zodra de binnenstad over voldoende parkeergelegenheid zou beschikken. Er zijn serieuze plannen om parkeerruimte te creëren op de Melksterweide op de Worp.

Stationsomgeving
De SOD pleit voor een zo goed mogelijke zichtbaarheid van de grens tussen de oude stad en het gebied daaromheen, de zogenaamde Oude Schil. Er is toegezegd dat de plannen om de oude gracht weer aan te leggen zullen worden uitgevoerd na voltooiing van de “Groene Wal”, het gebied tussen de kantoorflat de “Leeuwenbrug” en de Schouwburg. Gevreesd moet worden dat dit wel heel lang kan duren. De gemeente wil op een natuurlijke manier de treinreizigers via de Keizerstraat naar de binnenstad leiden. Een nieuwe loopbrug is hiertoe in ontwikkeling als vervanging van de oude.

Opa-en Omadag
De SOD heeft geparticipeerd in de Opa-en Omadag op 4 juni 2016. Met als uitvalsbasis de Bergkerk hebben kinderen met hun grootouders een fraaie wandeling gemaakt langs markante punten in het historische Deventer.

Bezoek oude gasfabriek
Het bestuur heeft op 1 april 2016 onder leiding van Gabriël Bosch, projectleider, een informatieve rondleiding gekregen door de oude gasfabriek aan de Zutphenseweg. De plannen voor de herbestemming passen in goed erfgoedbeheer.

Contactdag Haarlem
De Werkgroep Gebouw en Omgeving van de Historische Vereniging Haarlem heeft op 24 juni 2016 een rondleiding gekregen door de Deventer binnenstad. De SOD was hierbij de gastheer.

Schildering in Pontsteeg 24
De SOD bemiddelt in het behoud van de inpandige muurschildering van de feestelijke intocht van Filips II. De schildering uit 1549 wordt bedreigd doordat de muur verzakt en scheurt. 

Herstel Grote Overstraat 54
Een projectontwikkelaar heeft het pand dat in 2013 is afgebrand gekocht, maar schijnt hiermee geen plannen te hebben. De SOD is bepaald niet ingenomen met de storende ruïne in de drukke, nauwe winkelstraat.

Beeld-kwaliteitsplan
Een werkgroepje van het bestuur onderzoekt het beeld-kwaliteitsplan van de gemeente en doet daarover aanbevelingen aan de gemeente. Het Dagelijks Bestuur van de SOD is in gesprek met de betrokken wethouders en gemeentelijke dienst.

Pleinen in de binnenstad autovrij
De SOD is voorstander van autovrije pleinen in de binnenstad. Zij bezocht hiertoe voorlichtings- en inspreekavonden van Muggeplein en Grote Kerkhof.

Stadsstrand
Een stadsstrand is gepland in het beschermde stadsgezicht aan de overkant van de IJssel. Hiertegen heeft de SOD geen bezwaar, mits er geen opvallende bebouwing komt.

Harry Rademaker Prijs
De prijs is in 2016 niet toegekend. Het thema van de prijs voor 2017 zal zijn “Herbestemming van historische panden”.

Donateursavond
In 2016 is er geen donateursavond gehouden. 

Planadviesraad Monumenten en Beschermd Stadsgezicht
Wanneer de agenda van de Planadviesraad Monumenten en Beschermd Stadsgezicht hiertoe aanleiding geeft woont de secretaris van de SOD de zittingen bij als toehoorder.

Publiciteit
In 2016 verscheen twee maal de Nieuwsbrief Oud Deventer. De Nieuwsbrief behandelt actuele onderwerpen die de SOD aangaan. Met de goed bezochte website speelt de SOD onmiddellijk in op de actualiteit.

Bestuur

Het dagelijks bestuur hebben zitting:
A.G. Renkema, voorzitter,
N. Osinga, secretaris, secretariaat@oud-deventer.nl 
H. Weulink, penningmeester.

Het algemeen bestuur bestaat uit tien leden die hun eigen aandachtsgebied hebben. Mevrouw C. Bolkestein en de heer J. van Beeck en hebben afscheid genomen van het bestuur. Gezocht wordt naar nieuwe bestuursleden.

 

Neelco Osinga,
Secretaris SOD